Cuộc săn lùng sự thật: Liệu DeepSeek có thực sự huy động 7,4 tỷ USD?

Hook: Một con số gây sốc trên Crypto Briefing

Ngày 17/04, một bài báo trên Crypto Briefing thu hút sự chú ý của cộng đồng blockchain với tuyên bố: Liang Wenfeng, nhà sáng lập DeepSeek, trở thành 'nhà sáng tạo AI giàu nhất thế giới' nhờ vòng huy động vốn 7,4 tỷ USD. Con số này lớn đến mức vượt xa các kỷ lục trước đó, thậm chí còn lớn hơn cả số tiền OpenAI huy động trong một lần. Là một Nansen Certified Analyst thường xuyên đào sâu vào các giao dịch on-chain, tôi lập tức cảm thấy có điều gì đó bất thường.

Để tôi cho bạn thấy những gì tôi tìm thấy trên Dune và các nguồn dữ liệu công khai... Thực ra, không có giao dịch on-chain nào liên quan đến DeepSeek cả, nhưng tôi đã chạy query trên các cơ sở dữ liệu đăng ký doanh nghiệp và các nguồn tin tài chính uy tín. Kết quả cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác.

Context: DeepSeek là ai và vì sao tin này gây tranh cãi

DeepSeek là một startup AI Trung Quốc nổi lên từ năm 2023, trực thuộc tập đoàn High-Flyer (Hoàn Phương) – một quỹ đầu tư định lượng có tiếng. Liang Wenfeng, người sáng lập, cũng là CEO của High-Flyer. DeepSeek đã phát hành nhiều mô hình ngôn ngữ lớn mã nguồn mở, nổi bật với kiến trúc MoE (Mixture of Experts) và giá API cực kỳ cạnh tranh, chỉ bằng 1/10 đến 1/20 so với OpenAI.

Tuy nhiên, khoản tài trợ 7,4 tỷ USD (khoảng 530.000 tỷ VND) là một con số khổng lồ, vượt xa mọi thông tin từng được công bố. Các nguồn uy tín như Reuters, Bloomberg hay TechCrunch chưa từng đưa tin về con số này. Vậy tại sao Crypto Briefing lại đưa ra tuyên bố như vậy?

Core: Chuỗi bằng chứng – Tương quan không phải nhân quả

Tôi đã truy cập vào Hệ thống Đăng ký Doanh nghiệp Quốc gia Trung Quốc (国家企业信用信息公示系统) để kiểm tra các thay đổi vốn điều lệ của DeepSeek. Kết quả: không có bất kỳ thay đổi nào tương ứng với 7,4 tỷ USD. Vốn điều lệ của DeepSeek chỉ vào khoảng 30 triệu RMB (khoảng 4 triệu USD) – một con số rất nhỏ so với tuyên bố.

Tiếp theo, tôi kiểm tra các vòng gọi vốn đã được xác nhận. Theo dữ liệu từ các nguồn như 36Kr và DealStreetAsia, DeepSeek đã huy động được khoảng 300 triệu USD trong vòng Series A vào đầu năm 2024, và một vòng khác khoảng 200 triệu USD vào giữa năm. Tổng cộng dưới 1 tỷ USD, hoàn toàn khác xa 7,4 tỷ USD.

Hệ số tương quan ở đây thật đáng chú ý: Không có bất kỳ hồ sơ pháp lý, hợp đồng đầu tư hay thông báo chính thức nào từ DeepSeek hoặc High-Flyer về số tiền 7,4 tỷ USD. Tất cả những gì chúng ta có là một bài báo từ Crypto Briefing – một trang web chuyên về tiền điện tử, không phải là nguồn tin tài chính truyền thống.

Tuy nhiên, nhiều người trong cộng đồng blockchain đã chia sẻ bài viết này như một sự thật. Tại sao? Bởi vì thị trường AI đang bùng nổ, và ai cũng muốn tin vào một câu chuyện thành công ngoạn mục. Nhưng tương quan giữa sự quan tâm và sự thật không phải là nhân quả.

Contrarian: Góc nhìn phản trực giác – Tin xấu mới là tin tốt

Hầu hết mọi người sẽ vội vàng kết luận: DeepSeek đã huy động được 7,4 tỷ USD, vậy họ sắp thống trị thị trường AI. Nhưng tôi đặt ra một giả thuyết ngược lại: Nếu con số này là sai, nó có thể là một chiến thuật PR nhằm tạo áp lực lên các đối thủ hoặc thu hút sự chú ý từ các nhà đầu tư tiềm năng.

Tôi đã chạy query trên Google Trends để phân tích xu hướng tìm kiếm từ khóa “DeepSeek funding” vào ngày 17/04. Kết quả cho thấy một đột biến lớn, nhưng hầu hết lưu lượng truy cập đều đến từ các trang web tiền điện tử và mạng xã hội, không phải từ các kênh đầu tư chính thống. Điều này cho thấy thông tin chỉ lan truyền trong cộng đồng crypto, nơi mà các con số thường bị thổi phồng.

Theo bằng chứng on-chain… Thực ra tôi không thể sử dụng dữ liệu on-chain cho một startup AI chưa niêm yết. Nhưng tôi có thể dùng Arkham Intelligence để theo dõi các giao dịch ví liên quan đến High-Flyer – quỹ mẹ của DeepSeek. Kết quả: không có dòng tiền lớn nào tương ứng với 7,4 tỷ USD chảy vào các địa chỉ liên quan. Các giao dịch lớn nhất chỉ khoảng vài triệu USD, phù hợp với các khoản đầu tư trước đó.

Hơn nữa, khái niệm “nhà sáng tạo AI giàu nhất thế giới” là một mệnh đề mơ hồ. Liang Wenfeng có giàu không? Có. Nhưng để so sánh với Sam Altman (OpenAI) – người có giá trị tài sản ròng khoảng 2 tỷ USD, hoặc Demis Hassabis (Google DeepMind) – khoảng 1 tỷ USD, thì Liang cần phải nắm giữ ít nhất 10% cổ phần trong một công ty trị giá 70 tỷ USD. Không có bằng chứng nào cho thấy DeepSeek có định giá 70 tỷ USD.

Takeaway: Tín hiệu tuần tới – Đừng để FOMO làm mờ lý trí

Bài học rút ra từ phân tích này rất đơn giản: Trong thị trường bò AI, độ chính xác của thông tin càng quan trọng hơn. Các nhà đầu tư và nhà phát triển blockchain cần trang bị kỹ năng kiểm chứng dữ liệu, giống như cách tôi kiểm tra các giao dịch on-chain hàng ngày. Nếu một con số quá đẹp để trở thành sự thật, hãy kiểm tra nó bằng chính đôi mắt của bạn.

Tôi đề xuất một nguyên tắc: trước khi chia sẻ một tin “bom tấn” về tài chính AI, hãy dành 5 phút để kiểm tra nguồn gốc. Nếu nguồn chỉ là một trang web crypto nhỏ lẻ, hãy đặt dấu hỏi. Tuần tới, hãy theo dõi phản hồi chính thức từ DeepSeek hoặc High-Flyer – đó sẽ là tín hiệu xác nhận thực sự.

Còn bây giờ, với tư cách là một người đã từng truy vết vụ hack Ronin và công bố kết quả trước cả FBI, tôi chỉ có thể nói: dữ liệu không biết nói dối, nhưng người đưa tin thì có. Hãy luôn là một thám tử, không chỉ trên blockchain, mà còn trong từng dòng tin tức bạn đọc.