Khi mọi người hỏi liệu báo cáo lợi nhuận của bốn ngân hàng lớn nhất nước Mỹ có xoa dịu nỗi lo suy thoái hay không, tôi lại hỏi: liệu thứ đang được xoa dịu có phải là sự chú ý của giới đầu tư vào điểm yếu cấu trúc của nền kinh tế thực? Hãy nhìn vào cách Morgan Stanley và Goldman Sachs kiếm tiền: họ không còn sống nhờ chênh lệch lãi suất cho vay truyền thống nữa, mà đang hút máu từ phí quản lý tài sản và giao dịch độc quyền. Điều đó có nghĩa là gì? Nó có nghĩa là đồ thị lợi nhuận đẹp đẽ kia đang được vẽ bằng mực của tầng lớp thượng lưu, không phải bằng mồ hôi của người tiêu dùng trung lưu. Và nếu bạn là một nhà đầu tư crypto đang cố gắng đọc vị thị trường vĩ mô để quyết định xem có nên mua Bitcoin hay không, thì bạn cần hiểu rằng bức tranh toàn cảnh đang có một vết nứt ngầm mà ít ai nhìn thấy.
Để hiểu được vết nứt đó, trước tiên chúng ta cần quay lại bối cảnh: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ chưa hạ lãi suất một lần nào trong năm 2025, bất chấp áp lực từ thị trường. Lạm phát vẫn dai dẳng trên 3%, cộng thêm cú sốc từ chiến tranh Iran đẩy giá dầu lên vùng 85-90 USD/thùng. Trong môi trường đó, bốn ngân hàng lớn nhất – JPMorgan, Bank of America, Wells Fargo, Goldman Sachs – chuẩn bị công bố kết quả kinh doanh quý II. Thị trường kỳ vọng họ sẽ mang đến một làn gió mới, xua tan nỗi sợ suy thoái. Nhưng tôi, với tư cách là một kẻ săn narrative đã dành 26 năm trong ngành tài sản số, nhìn thấy một câu chuyện khác đang được dựng lên: lợi nhuận ngân hàng mạnh mẽ thực chất là một tấm bình phong che giấu sự phân hóa kinh tế và sự bất lực của chính sách tiền tệ trong việc kích thích tín dụng thực.
Cốt lõi của vấn đề nằm ở cơ chế vận hành mới của ngành ngân hàng.
JPMorgan báo cáo doanh thu tăng trưởng nhờ mảng quản lý tài sản (wealth management), không phải cho vay tiêu dùng hay doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là lợi nhuận của họ đến từ việc các khách hàng giàu có (và các quỹ đầu tư) giao dịch chứng khoán, trái phiếu, và các sản phẩm phái sinh, chứ không phải từ việc người dân đi vay mua nhà hay mở rộng sản xuất. Trong khi đó, mảng cho vay truyền thống – nơi mà ngân hàng kiếm tiền từ chênh lệch lãi suất – lại đang chịu áp lực: chi phí huy động vốn (lãi trả cho người gửi tiền) tăng nhanh hơn lãi cho vay, làm thu hẹp net interest margin. Nói cách khác, nền kinh tế thực không hề mạnh mẽ như con số lợi nhuận kia gợi ý. Đây là một phiên bản tinh vi của hiệu ứng “người giàu ngày càng giàu”, còn người nghèo thì đang dần cạn kiệt sức mua.
Tôi đã từng thấy kịch bản tương tự vào năm 2017, khi tôi đầu tư vào Kyber Network. Lúc đó, mọi người cười nhạo tôi vì là phụ nữ và bảo tôi không hiểu về on-chain. Nhưng tôi đã dành ba tháng nghiên cứu whitepaper và nhận ra rằng thanh khoản cross-chain sẽ là tương lai. Kết quả là 5 ETH của tôi sinh lời 20 lần. Bài học ở đây là: khi đám đông nhìn vào một câu chuyện bề nổi (lợi nhuận ngân hàng tăng), người thông minh sẽ tìm hiểu cấu trúc bên dưới (nó đến từ đâu?). Với ngân hàng Mỹ năm 2025, cấu trúc bên dưới là sự phụ thuộc vào thị trường tài chính – vốn đang được bơm căng bởi dòng tiền rẻ từ các quỹ hưu trí và các nhà đầu tư tổ chức – chứ không phải từ nền kinh tế sản xuất.
Góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn đưa ra chính là: thị trường crypto có thể được hưởng lợi từ chính sự yếu kém này của hệ thống ngân hàng truyền thống. Nếu các ngân hàng không còn muốn cho vay ra nền kinh tế thực, thì dòng tiền sẽ tìm đến các kênh đầu tư thay thế, trong đó có crypto. Nhưng không phải theo cách mà bạn nghĩ. Năm 2020, khi DeFi Summer bùng nổ, tôi đã tham gia yield farming trên Compound và kiếm được 40% APR. Nhưng tôi cũng bỏ lỡ đỉnh của YFI vì tính ENTP dễ mất tập trung. Điều đó dạy tôi rằng: trong một thị trường bị chi phối bởi narrative, người chiến thắng không phải là người đi nhanh nhất, mà là người hiểu rõ nhất bản chất của dòng chảy. Năm 2025, bản chất của dòng chảy là sự phân hóa: tiền từ ngân hàng chảy vào tay người giàu, và người giàu lại đang tìm cách phòng vệ trước lạm phát bằng cách mua Bitcoin, Ethereum, hoặc các tài sản số khác. Nhưng liệu điều đó có đủ để kéo thị trường crypto lên không?
Câu trả lời nằm ở một yếu tố khác: chiến tranh Iran. Xung đột địa chính trị đẩy giá dầu lên cao, làm tăng thêm áp lực lạm phát, khiến Fed càng khó hạ lãi suất. Trong bối cảnh đó, stablecoin và các giao thức DeFi có thể trở thành nơi trú ẩn cho những người muốn thoát khỏi đồng USD đang mất giá thực (vì lạm phát vẫn cao hơn lãi suất tiết kiệm). Tôi nhớ lại năm 2022, khi FTX sụp đổ, tôi mất 5 ETH vì đã stake trên nền tảng đó. Cảm giác bất lực đã thúc đẩy tôi viết series “Lời cảnh tỉnh từ FTX” và nhấn mạnh tầm quan trọng của tự lưu ký. Hôm nay, khi ngân hàng tỏ ra mạnh mẽ nhưng thực chất đang dựa vào “cát lún” của thị trường chứng khoán, bài học về tự chủ tài chính càng trở nên cấp thiết.
Vậy takeaway cho nhà đầu tư crypto là gì?
Đừng để bị lừa bởi những báo cáo lợi nhuận ngân hàng đẹp đẽ. Hãy nhìn vào các chỉ số thực: tăng trưởng tín dụng tiêu dùng, tỷ lệ nợ xấu thẻ tín dụng, và đặc biệt là dòng vốn từ các quỹ đầu tư vào crypto ETF. Nếu các ngân hàng tiếp tục kiếm tiền từ quản lý tài sản, điều đó có nghĩa là giới siêu giàu đang dịch chuyển danh mục của họ. Và nếu họ dịch chuyển sang crypto, đó sẽ là tín hiệu tăng giá dài hạn. Nhưng nếu họ chỉ đơn thuần là đầu cơ vào cổ phiếu công nghệ, thì crypto sẽ vẫn phải vật lộn với dòng tiền yếu ớt.
Khi mọi người hỏi tôi về dự đoán giá Bitcoin cuối năm, tôi hỏi lại: bạn có tin rằng ngân hàng đang thực sự khỏe mạnh, hay bạn nghĩ họ chỉ đang trang điểm cho một xác chết? Câu trả lời sẽ quyết định cách bạn phân bổ vốn trong 6 tháng tới.